Làm rõ vai trò tuyến phòng thủ thời Nguyễn dưới chân đèo Hải Vân

Ngày 5/8, Ban quản lý di tích và danh thắng thành phố Đà Nẵng (Ban quản lý) cho biết, kết quả khai quật góp phần bổ sung chứng cứ vật chất nghiên cứu vai trò của 2 di tích trong hệ thống phòng thủ Đà Nẵng thời Nguyễn trong cuộc chiến 1858-1860.

Cùng với Hải Vân quan, pháo đài Định Hải, thành Điện Hải và các công trình liên quan, trạm Nam Chơn và đồn Chơn Sảng tạo thành một mắt xích bảo vệ cửa ngõ phía bắc Đà Nẵng, kiểm soát tuyến đường Thiên Lý và duy trì đường liên lạc, vận chuyển, tiếp viện từ kinh đô Huế vào mặt trận Quảng Nam - Đà Nẵng.

“Việc làm rõ thành, hào, kè đá, kiến trúc trung tâm, cầu thang và các trạm gác đã cung cấp bằng chứng cụ thể về sự tổ chức, quy mô và kỹ thuật xây dựng của hệ thống phòng thủ triều Nguyễn; qua đó góp phần nghiên cứu sâu hơn về cuộc kháng chiến chống liên quân Pháp - Tây Ban Nha xâm lược giai đoạn 1858-1860”, đại diện Ban quản lý cho biết.

Sau khi kết thúc khai quật, Ban quản lý phối hợp với Viện Khảo cổ học kiểm tra, lấp đất bảo vệ, che phủ các dấu tích đã xuất lộ và xử lý bước đầu tại các hố khai quật.

Viện Khảo cổ học đang chỉnh lý tư liệu, hoàn thiện báo cáo khoa học, hồ sơ địa tầng, bản vẽ, bản ảnh, bản đồ và danh mục di vật, làm cơ sở phục vụ công tác nghiên cứu, bảo tồn và lập hồ sơ di tích.

Các đơn vị liên quan cũng tổ chức đo đạc diện tích, xác định tọa độ, bước đầu lập bản đồ khoanh vùng bảo vệ di tích; triển khai cắm mốc, lắp đặt hàng rào và biển cảnh báo để bảo vệ khu vực di tích, hạn chế các tác động từ bên ngoài.

Để có cơ sở đánh giá khách quan, toàn diện kết quả khai quật và xác định hướng xử lý tiếp theo, Ban quản lý đã tham vấn ý kiến Cục Di sản văn hóa, Hội đồng di sản văn hóa quốc gia, Hội Khảo cổ học Việt Nam, Viện Khảo cổ học, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, cùng các chuyên gia, nhà khoa học trong lĩnh vực.

Các ý kiến thống nhất đánh giá cuộc khai quật khảo cổ khẩn cấp tại 2 di tích trên được tổ chức nghiêm túc, khoa học, đạt kết quả quan trọng và cung cấp nhiều tư liệu vật chất có giá trị.

Kết quả khai quật bước đầu làm rõ quy mô, cấu trúc, kỹ thuật xây dựng và tính chất của các công trình; khẳng định giá trị nổi bật của di tích trên các phương diện lịch sử, khảo cổ, kiến trúc, quân sự, giao thông và cảnh quan.

Bên cạnh những dấu tích được xác định thuộc thời Nguyễn, một số biểu hiện khảo cổ cho thấy khả năng còn tồn tại các lớp văn hóa hoặc dấu tích có niên đại sớm hơn.

Các nhà khảo cổ cho rằng cần tiếp tục nghiên cứu địa tầng, di vật; đối chiếu kết quả khai quật với bản đồ, tư liệu lịch sử, nhất là tư liệu thời Nguyễn; khảo sát mối liên hệ giữa trạm Nam Chơn, đồn Chơn Sảng với đường Thiên Lý và các di tích tại khu vực chân đèo Hải Vân.

Như tin đã đưa, Ban quản lý đã tổ chức khai quật khảo cổ tại trạm Nam Chơn và đồn Chơn Sảng, phường Hải Vân.

Tại trạm Nam Chơn, các nhà khảo cổ đã mở 6 hố, diện tích 300m2. Tại đây đã phát hiện tổng cộng 904 hiện vật, gồm đồ gốm, đồ sành và vật liệu đất nung, có niên đại từ thời Trần (thế kỷ XIV), đến thời Nguyễn (thế kỷ XIX).

Tại đồn Chơn Sảng, các nhà khảo cổ mở 6 hố, diện tích 300m2. Kết quả đã phát hiện 60 di vật. Đáng chú ý là một mảnh phù điêu bằng đá sa thạch thể hiện hình tượng một vị thần trong tư thế thiền, bước đầu được nhận định có thể thuộc văn hóa Chămpa.